Amaç: Spinal anestezi, hızlı ve etkili başlangıcı nedeniyle alt ekstremite ameliyatlarında yaygın olarak kullanılmaktadır; ancak ameliyat sonrası etki süresi sınırlıdır. Klonidin ve deksmedetomidin, spinal anestezinin etkisini artırmak ve etki süresini uzatmak için adjuvan ajan olarak kullanılmaktadır. Bu çalışma, alt ekstremite ortopedik ameliyatlarında %0,5 hiperbarik levobupivakain kullanılarak yapılan spinal anestezi öncesi premedikasyon olarak intravenöz klonidin ve deksmedetomidinin etkilerini karşılaştırmayı amaçlamıştır.
Yöntem: Planlı alt ekstremite ortopedik cerrahisi geçiren 100 yetişkin hasta üzerinde prospektif, randomize, kontrollü bir çalışma yürütülmüştür. Hastalar, spinal anestezi öncesinde intravenöz klonidin veya deksmedetomidin verilen iki gruba rastgele ayrılmıştır. Değerlendirilen parametreler arasında bloğun başlangıcı ve süresi, sedasyon seviyeleri, ağrı skorları ve yan etkiler yer almaktadır.
Bulgular: Deksmedetomidin, klonidine kıyasla daha hızlı duyusal (3,45 ± 0,84 dk) ve motor blok (4,97 ± 0,69 dk) başlangıcı ile karakterizeydi. Ayrıca, 24 saat boyunca sürekli olarak daha düşük ağrı skorları ile daha uzun süreli analjezi sağladı; en düşük değer 4. saatte 2,47 ± 0,90 idi (p < 0,05). Sedasyon deksmedetomidin ile daha derindi, Ramsay Sedasyon Skorları daha yüksekti ve 60. dakikada en yüksek seviyeye ulaştı (p < 0,0001). Kalp hızı ve kan basıncı her iki grupta da stabil kaldı, ancak kalp hızı deksmedetomidin grubunda sürekli olarak daha düşüktü (p < 0,05) ve ortalama arteriyel basınç dural ponksiyondan sonra önemli ölçüde azaldı (p < 0,05). Her iki gruptaki hastaların %36’sında hipotansiyon meydana gelirken, deksmedetomidin grubunda %26 ve klonidin grubunda %18 oranında bradikardi meydana geldi (p = 0,47).
Sonuç: Deksmedetomidin daha iyi blok özellikleri, daha uzun süreli analjezik etki ve stabil vital bulgularla birlikte daha derin sedasyon sağlayarak tercih edilen bir premedikasyon yöntemi haline geldi.
Anahtar Kelimeler: Spinal anestezi, klonidin, deksmedetomidin, alfa-2 adrenerjik agonistler, alt ekstremite, ortopedik prosedürler
Objective: Spinal anesthesia is widely used for lower limb surgeries because of its rapid and effective onset; however, its postoperative duration is limited. Clonidine and dexmedetomidine are used as adjuvants to enhance and prolong the duration of spinal anesthesia. This study aimed to compare the effects of intravenous clonidine and dexmedetomidine as premedication for spinal anesthesia using 0.5% hyperbaric levobupivacaine in lower limb orthopaedic surgeries.
Method: A prospective, randomised, controlled study was conducted on 100 adult patients undergoing planned lower limb orthopaedic surgeries. Patients were randomly divided into two groups receiving either intravenous clonidine or dexmedetomidine before spinal anesthesia. The parameters assessed included the onset and duration of the block, sedation levels, pain scores, and side effects.
Results: Dexmedetomidine produced a faster onset of sensory (3.45±0.84 min) and motor block (4.97±0.69 min) than clonidine. It also provided longer pain relief, with consistently lower pain scores over 24 h, the lowest being 2.47±0.90 at 4 h (p < 0.05). Sedation was deeper with dexmedetomidine, with higher Ramsay Sedation Scores throughout, peaking at 60 min (p < 0.0001). Heart rate (HR) and blood pressure remained stable in both groups, although HR was consistently lower in the dexmedetomidine group (p < 0.05), and mean arterial pressure was significantly reduced after dural puncture (p < 0.05). Hypotension occurred in 36% of the patients in both groups, whereas bradycardia occurred in 26% of the dexmedetomidine group and 18% of the clonidine group (p = 0.47).
Conclusion: Dexmedetomidine provided better block characteristics, longer pain relief, and deeper sedation with stable vital signs, making it a preferable premedication agent.
Keywords: Spinal anesthesia, clonidine, dexmedetomidine, alpha-2 adrenergic agonists, lower extremity, orthopaedic procedures