Jinekolojik Cerrahilerde Levobupivakaine Adjuvan Olarak Eklenen İntratekal Deksmedetomidin ile Fentanilin Kapsamlı ve Kanıta Dayalı Karşılaştırması: Ayrıntılı Analjezik, Hemodinamik ve Güvenlik Profili İçeren Randomize Kontrollü Bir Çalışma

ÖZ
Amaç: Elektif jinekolojik cerrahilerde hiperbarik levobupivakaine intratekal adjuvan olarak eklenen deksmedetomidin ve fentanilin etkinlik ve güvenliliğini karşılaştırmak.
Yöntem: Bu prospektif, randomize, çift kör çalışmaya, Amerikan Anesteziyologlar Derneği fiziksel durum sınıflaması I–II olan, 18–60 yaşlarında 60 kadın hasta dahil edildi. Hastalar eşit olarak iki gruba ayrıldı. LD grubuna 3 mL %0,5 hiperbarik levobupivakain ile 5 μg deksmedetomidin, LF grubuna ise 3 mL %0,5 hiperbarik levobupivakain ile 25 μg fentanil uygulandı. Duyusal ve motor blok özellikleri, hemodinamik ve solunumsal değişkenler, ağrı, sedasyon, kurtarma analjezisi gereksinimi ve advers olaylar değerlendirildi. Tekrarlanan ölçümler, önceden belirlenen zaman noktalarında Welch bağımsız örneklem t testi kullanılarak karşılaştırıldı ve Bonferroni düzeltmesi uygulandı.
Bulgular: Altmış hastanın tamamı çalışmayı tamamladı. Başlangıç özellikleri gruplar arasında benzerdi. Duyusal blok başlangıç süresi LD ve LF gruplarında farklı değildi (3,10 ± 0,80 ve 2,92 ± 0,50 dakika; p=0,301). Deksmedetomidin, duyusal blok süresini (540,45 ± 60,45 ve 420,12 ± 70,34 dakika; p<0,001) ve motor blok süresini (360,45 ± 56,34 ve 300,23 ± 45,69 dakika; p<0,001) anlamlı olarak uzattı. Bazı zaman noktalarında hemodinamik, solunumsal ve ağrı ölçümleri açısından farklılıklar saptanmasına rağmen oksijen satürasyonu yaklaşık %99–100 düzeyinde kaldı ve ağrı puanlarındaki farklar küçüktü. Çoklu karşılaştırma düzeltmesinden sonra sedasyon açısından anlamlı fark bulunmadı. Kurtarma analjezi dozu gereksinimi sayısal olarak deksmedetomidin lehineydi ancak fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,078). Tüm advers olaylar standart tedaviyle kontrol altına alındı.
Sonuç: İntratekal deksmedetomidin, klinik açıdan önemli solunumsal bozulmaya yol açmadan duyusal ve motor blok sürelerini fentanile kıyasla uzattı. Her iki adjuvan da kabul edilebilir güvenlilik profili gösterdi.

Anahtar Kelimeler: Deksmedetomidin, fentanil, levobupivakain, spinal anestezi, intratekal adjuvanlar, jinekolojik cerrahi

A Comprehensive, Evidence-Based Comparison of Intrathecal Dexmedetomidine versus Fentanyl as Adjuvants to Levobupivacaine in Gynecological Surgeries: A Randomized Controlled Trial with Detailed Analgesic, Hemodynamic, and Safety Profile

Objective: To compare dexmedetomidine and fentanyl as intrathecal adjuvants to hyperbaric levobupivacaine during elective gynecological surgery.
Method: This prospective, randomized, double-blind trial enrolled 60 women aged 18–60 years with American Society of Anesthesiologists physical status I or II. Participants were assigned equally to receive 3 mL of 0.5% hyperbaric levobupivacaine with either dexmedetomidine 5 μg (Group LD) or fentanyl 25 μg (Group LF). Sensory and motor block characteristics, hemodynamic and respiratory variables, pain, sedation, rescue analgesia, and adverse events were assessed. Repeated outcomes were compared between groups at prespecified time points using Welch independent-samples t-tests with Bonferroni adjustment.
Results: All 60 participants completed the trial. Baseline characteristics were comparable between groups. Sensory-block onset was similar in Groups LD and LF (3.10 ± 0.80 vs 2.92 ± 0.50 minutes; p=0.301). Dexmedetomidine significantly prolonged sensory-block duration (540.45 ± 60.45 vs 420.12 ± 70.34 minutes; p<0.001) and motor-block duration (360.45 ± 56.34 vs 300.23 ± 45.69 minutes; p<0.001). Time-specific differences were observed in hemodynamic, respiratory, and pain measurements, although oxygen saturation remained approximately 99%–100% and pain-score differences were small. Sedation did not differ significantly after adjustment for multiple comparisons. Rescue-dose requirements numerically favored dexmedetomidine, but the difference was not statistically significant (p=0.078). All adverse events were manageable with standard treatment.
Conclusion: Intrathecal dexmedetomidine prolonged sensory and motor blockade compared to fentanyl without clinically important respiratory compromise. Both adjuvants demonstrated acceptable safety profiles.

Keywords: Dexmedetomidine, fentanyl, levobupivacaine, spinal anesthesia, intrathecal adjuvants, gynecological surgery